Maria Janion

Historyczka literatury, krytyczka literacka, profesor nauk humanistycznych
24.12.1926 23.08.2020 Mońki

Biografia

Maria Teresa Janion urodziła się 24 grudnia 1926 roku w Mońkach. Dzieciństwo i młodość spędziła w Wilnie, gdzie ukończyła szkołę powszechną i podczas II wojny światowej uczęszczała na tajne komplety gimnazjalne. Po wojnie, w ramach akcji repatriacyjnej, jej rodzina osiedliła się w Bydgoszczy.

W 1945 roku zdała eksternistycznie maturę w Toruniu, a następnie rozpoczęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Łódzkim. Już w 1947 roku zaczęła publikować artykuły i recenzje w tygodniku „Kuźnica”. W 1948 roku, wraz z Tadeuszem Drewnowskim, opublikowała swoją pierwszą większą rozprawę naukową w czasopiśmie „Twórczość”. W tym samym roku została zatrudniona w Instytucie Badań Literackich PAN, z którym związana była aż do przejścia na emeryturę w 1996 roku.

W 1951 roku uzyskała magisterium na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1955 roku stopień kandydata nauk filologicznych. W 1963 roku otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych. Zawodowo związana była z Uniwersytetem Gdańskim i Uniwersytetem Warszawskim, gdzie prowadziła seminaria i wykłady, kształcąc wiele pokoleń badaczy literatury. W latach 70. zaangażowała się w działalność opozycyjną, współtworząc Towarzystwo Kursów Naukowych. W 1981 roku wystąpiła na Kongresie Kultury Polskiej, a w 1982 roku, w ramach represji, została zwolniona z Uniwersytetu Gdańskiego.

Maria Janion była autorką przełomowych prac, takich jak „Gorączka romantyczna” czy „Niesamowita Słowiańszczyzna”, w których krytycznie analizowała polskie mity narodowe i stereotypy. Była także redaktorką serii wydawniczych, m.in. „Transgresje” i „Biblioteki romantycznej”. Zmarła 23 sierpnia 2020 roku w Warszawie, pozostawiając po sobie ogromne dziedzictwo intelektualne.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Członkini Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności
Doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego
Finalistka Nagrody Literackiej Nike w 2007 roku za książkę 'Niesamowita Słowiańszczyzna'
Przewodnicząca jury Nagrody Literackiej Nike w latach 2000-2004
Autorka ponad 20 książek i kilkuset studiów, artykułów i recenzji

Ciekawostki

Podczas II wojny światowej działała w podziemnym Związku Harcerstwa Polskiego.
W 1982 roku została zwolniona z Uniwersytetu Gdańskiego w ramach represji politycznych, ale przywrócona w 1983.
Była inicjatorką serii wydawniczej 'Transgresje', która ukazywała się w latach 1981-1988.

Udostępnij